Ferruccio Laviani behoort zonder twijfel tot de grondleggers van het design. Vooral zijn innovatieve lampontwerpen van polycarbonaat, die nieuwe impulsen gaven aan de wereld van verlichting, maakten hem bekend. In 2021 vierde Ferruccio Laviani zijn 30-jarig jubileum als hoofdontwerper van Kartell. In het interview praat hij over duurzaamheid, de belangrijkste mijlpalen van zijn carrière en verklapt hij welk van zijn werken de grootste emotionele waarde voor hem heeft.
Meneer Laviani, hartelijk dank voor uw tijd. Wilt u verklappen waar u zich momenteel bevindt?
Natuurlijk, ik ben momenteel in de studio, in het centrum van Milaan, vlak voor de Villa Necchi.
Dat klinkt nu al als een designervaring. Net zoals uw loopbaan bij Kartell, die inmiddels al ruim 30 jaar duurt. Wat is het bijzondere aan deze relatie?
Dat is eenvoudig: Kartell is het eerste bedrijf waarmee ik als freelance ontwerper in 1991 samenwerkte. Ik was nog heel jong en Kartell het eerste label dat ik enthousiast wilde maken voor mijn visies, dus alles was heel spannend voor mij.
Destijds bevond het bedrijf zich vanwege een eigenaarswissel in een omwenteling, en zo ontstonden voor mij als jonge ontwerper veel mogelijkheden. Voor deze kans ben ik tot op vandaag heel dankbaar.
Een bijzondere relatie dus. Herinnert u zich een bepaald project dat voor u bijzonder uitdagend was?
In de loop der jaren was ik betrokken bij veel projecten, die allemaal op hun eigen manier veeleisend waren. Het Kartell Museum was echter echt iets nieuws. Het werd in 1999 opgericht ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van Kartell.
Voor de opening moesten alle producten, foto's en reclamecampagnes die in die halve eeuw waren ontstaan worden bekeken, gesorteerd en verwerkt. Dat was ook het moment waarop ik voor het eerst speelde met het idee om lampen te ontwerpen.
Lampendesign was dus niet altijd al uw stokpaardje?
Nee, het eerste product dat ik voor Kartell ontwierp, was eigenlijk een tafel. Maar toen ik tijdens mijn onderzoek de lampencollectie uit de jaren 60 en 70 zag, ontvlamde in mij de wens om deze opnieuw uit te brengen. Toen kwam daar echter nog niets van, omdat men bang was te nostalgisch over te komen. Mijn eerste lamp voor Kartell is dus eerder te danken aan een gelukkig toeval.
En welke was dat?
Sinds mijn start bij Kartell was ik verantwoordelijk voor de presentatie van het bedrijf op de Salone Internazionale del Mobile. In 2000 hadden we voor de stand passende verlichting nodig en die mocht natuurlijk niet van de concurrentie komen. Dus ontwikkelde ik een prototype van de FL/Y-hanglamp.
De lamp was oorspronkelijk alleen bedoeld als decoratie voor de stand. Tijdens de beurs was de interesse van kopers in de FL/Y echter zo groot, dat ik de opdracht kreeg voor de productie ervan. En zo kwam ik bij de lampen terecht [lacht].
Op de FL/Y volgden nog veel meer lampontwerpen. Wat is het dat u sindsdien fascineert aan het product lamp?
Ik denk dat het geheim achter het product lamp zijn culturele belang is. Hij is heel aanwezig in het eigen huis en bepaalt in belangrijke mate mee de woonomgeving. Tegelijk is een lamp niet zo statisch als een tafel, hij kan makkelijk worden verplaatst en geeft ruimtes zo een compleet nieuwe touch - bijna als een visitekaartje waaraan je kunt aflezen wat iemand mooi vindt en welke stijl hij verkiest.
Van alle producten die u tot nu toe hebt gerealiseerd: welke is uw hartsproject en waarom?
Dat is alsof je vijf kinderen hebt en nu moet beslissen welke daarvan de beste is. Hoewel ik precies weet welke niet mijn beste product is, maar dat ga ik nu niet zeggen [lacht]. Een van mijn favoriete lampen is de Taj-lamp, die ik ook voor Kartell ontwikkelde. Deze is inderdaad niet zo succesvol geweest als andere producties, maar ik verbind er een persoonlijke ontwikkeling mee.
Dat klinkt spannend. Wat bedoelt u daar precies mee?
De Taj is voor mij om twee redenen belangrijk: het was de eerste die ik ontwierp na de heel populaire Bourgie-lamp. Veel mensen dachten ten onrechte dat ik een romantische, neobarokke stijl nastreefde. In werkelijkheid wilde ik met de Bourgie echter de spot drijven met de smaak van rijke mensen en hun pompeuze inrichtingsstijl.
Uw lampen bestaan bijna volledig uit polycarbonaat. Welke voordelen ziet u in het gebruik van dit materiaal?
In de vroege jaren 2000 liep Kartell voorop wat het gebruik van plastic betreft. Niemand in de interieurbranche had voordien dit type materiaal gebruikt. Het allereerste project was 'La Marie' van Philippe Starck, een klein stoeltje met flexibele poten.
Ook de transparante eigenschap van plastic was toen een grote hit. Het lag dus voor de hand om ermee te blijven werken. Bovendien maken lampen van polycarbonaat bijzonder mooie lichtreflecties mogelijk.
Het gebruik van plastic is dus diep verankerd in het DNA van Kartell. Past dat volgens u ook vandaag nog bij het veelbesproken thema duurzaamheid?
Het is belangrijk om over duurzaamheid te praten, omdat onze planeet voortdurend verandert. Het is november en we hebben hier in Milaan momenteel 28 graden. Dat is niet normaal. Veel mensen gaan nog steeds te onnadenkend om met plastic en hebben geen respect voor de natuur.
Maar als ik nu een lamp van plastic koop, is dat iets heel anders. Deze is niet bedoeld om de volgende dag weggegooid te worden. Integendeel, hij moet een vast onderdeel worden van je eigen huis en daar lange tijd plezier geven.
Zijn er bij Kartell toch veranderingen richting duurzaamheid merkbaar?
Absoluut. Kartell werkt voortdurend aan het vinden van nieuwe biologische materialen die geschikt zijn voor productdesign. En ook het gebruikte polycarbonaat is vandaag grotendeels gerecycled - onder andere van oude plastic flessen. Daarmee zijn we al in de jaren 90 begonnen. Het probleem was echter dat het gerecyclede plastic nog niet zo goed was, de structuur poreuzer en minder gelijkmatig. Het was maar beperkt geschikt voor de productie van meubels. Vandaag is dat anders - daar naderen we stap voor stap.
Zoals het gezegde luidt: goede dingen komen langzaam. Welke lamp heeft u tot nu toe de meeste tijd gekost en aan welk nieuw product werkt u momenteel?
De Kabuki heeft ongeveer drie jaar ontwikkelingswerk gevergd. Zijn structuur en het patroon zijn heel complex en geïnspireerd op kant. We moesten hem samen met een autofabrikant realiseren, omdat we bijzonder grote plastic onderdelen nodig hadden.
Nadat ik dit jaar de betaalbare Take heb gepresenteerd op de Salone del Mobile in Milaan, komt er volgend jaar weer een nieuw model. Een tikje meer Bourgie, maar eenvoudiger en meer bij de tijd, als je het zo mag uitdrukken.
We kijken ernaar uit! Hartelijk dank, Ferruccio Laviani, voor uw tijd en dit interessante gesprek.
